ITS چیست ؟
حمل و نقل از نیازهای جوامع انسانی بوده که به دلیل اهمیت و نقش بلاانکارش در طول اعصار، آدمی را به استفاده از جدیدترین فناوری ها واداشته است امروز نیز شاهد یکی دیگر از این تحولات هستیم که بر خلاف نمونههای پیشین، چندان به تغییرات فرم ارتباط پیدا نمیکند و بیشتر به محتوا میپردازد؛ کاربری فناوری ارتباطات و فناوری اطلاعات در عرصه حمل و نقل و در نهایت تحقق سیستمهای هوشمند حمل و نقل همان تحول شگرف عصر حاضر است که ماهیت این صنعت را دگرگون کرده است.
تا کنون تعاریف و تعابیر بسیاری برای (Intelligent Transportation Systems) ITS یا همان «سیستمهای حمل و نقل هوشمند» ارایه شده است؛ برای مثال انجمن حمل و نقل هوشمند آمریکا در سال 1998، ITS را به استفاده مردم از فناوری برای صرفهجویی در وقت و هزینه در زندگی روزمره، تعبیر کرده بود و درست یک سال بعد، دپارتمان حمل و نقل آمریکا، تعریف رسمی ITS را چنین عنوان کرد: «سیستمهای جمعآوری، نگهداری، پردازش و توزیع اطلاعات مربوط به جابه جایی کالا و مسافر.»اما تعریفی که در برنامه راهبردی ITS ایالت ویکتوریا استرالیا عنوان شده است، تعبیری مدرنتر و با دربرگیری بیشتر به شمار میآید:
«استفاده هدفمند از ارتباطات و فناوری اطلاعات (ICT) برای خلق سیستم کارآمد و ایمن تر حمل و نقل.»
امروزه «سيستمهاي حمل و نقل هوشمند» خود به عنوان دانشي مستقل نگريسته ميشود؛ ولي ماهيت ميانرشتهاي «سيستمهاي حمل و نقل هوشمند» و امور مربوط به آن، ايجاب ميكند كه به طور خاص از علوم زيرشاخه «ارتباطات و فناوري اطلاعات» مانند مهندسي الكترونيك، مهندسي مخابرات و سيستمهاي راديويی، مهندسي كامپيوتر و انفورماتيك در کنار «مهندسي عمران» نظير برنامهريزي حمل و نقل، مهندسي ترافيك، مهندسي سازه و مهندسي راه بهره گیری شود.
«سيستمهاي حمل و نقل هوشمند» از هر سو نگريسته شود به «ارتباطات» باز ميگردد؛ چرا كه بدون شك آن را ميتوان فصل مشترك «حمل و نقل» و «ارتباطات و فناوري اطلاعات» دانست. از همين روست كه بازارهاي بسياري بهطور مستقيم يا غيرمستقيم با آن درگير هستند و به تبع، فرصتهاي كسب و كار زيادي در متن و حاشيه آن وجود دارد.
به طور كلي، با اينكه بهكارگيري «سيستمهاي حمل و نقل هوشمند» براي دولتها بسيار هزينهبر است و همواره جزو پروژههاي عظيم به شمار ميرود، اما سودهاي آشكاري چون كاهش مصرف سوخت و انرژي و سودهاي نهفتهاي چون كاهش زمان مؤثر سفر، كاهش آلايندگي محيط زيست، كاهش سفرهاي غيرضروري و افزايش ايمني، سبب شده است كه نه تنها ترديدي در بهكارگيري اين سيستمها وجود نداشته باشد و سرمايهگذاري كلان در اين حوزه را موجه كند، بلكه به ضرورتي در زندگي امروز جوامع بشري تبديل شود. از طرفي، بخش خصوصي نيز در مقام «تأمينكننده» كالا يا خدمات و يا «بهرهبردار» وارد صحنه ميشود تا از فرصتهاي ايجاد شده استفاده و نقش خود را ايفا كند. که این حضور روز به روز در اين حوزه گستردهتر شده و افزايش سرمايهگذاري شركتهاي مختلفي را در سراسر جهان به همراه دارد.
حوزههای عملکردی ITS و خدمات مرتبط با آنها :
- سیستمهای پیشرفته مدیریت ترافیک
- كنترل ترافيك
- به حداقل رساندن تأخير و كنترل صف اتومبيلها
- مديريت ترافيك براي وقايع خاص
- مديريت سفر براي مسافرتهای طولاني
- مديريت تقاضا
- مسيريابي مجدد
- شناسايي رخدادها و پاسخگويي به آن
- ثبت تخلف
- تشخيص و مديريت حوادث نظير تصادفات و خرابي وسايل نقليه
- سيستمهاي هشدار وضعيت جوي
- سيستمهاي پيشرفته اطلاعات مسافران
- اطلاعرسانی درون خودوریی
- اطلاعرسانی جادهای
- هدایت و ناوبری خودرو
- سيستمهاي پرداخت الكترونيكی
- سیستمهای پاسخگویی به موارد اضطراری و امدادی
